Przejęcia

Przejęcie

Jeżeli chcą Państwo sfinansować przejęcie lub zapobiec wrogiemu przejęciu, prosimy o kontakt z nami.

Czym jest przejęcie i dlaczego dochodzi do przejęć?

Przejęcie polega na nabyciu spółki (podmiotu przejmowanego) przez inną spółkę (podmiot przejmujący lub oferenta). Niezależnie od tego, czy przejęcie ma charakter przyjazny, czy wrogi, transakcja prowadzi do połączenia obu spółek w jedną. Przejęcia dokonuje się z różnych powodów, w tym:

1. Osiągnięcie efektywności operacyjnej i korzyści skali

Dzięki utworzeniu większej spółki w drodze połączenia dwóch mniejszych spółka powstała w wyniku połączenia może osiągnąć efektywność operacyjną oraz korzyści skali (przy założeniu, że działają one w podobnej branży lub wykorzystują podobne zasoby).

2. Wyeliminowanie konkurencji

Przejęcia mogą służyć eliminowaniu mniejszych spółek konkurujących z nabywcą. Zamiast konkurować ze spółką przejmowaną o udział w rynku, nabywca może po prostu ją przejąć, eliminując konkurencję i zyskując udział w rynku spółki przejmowanej.

3. Nabycie spółki działającej w unikalnej niszy rynkowej

Przejęcie może nastąpić, gdy nabywca chce pozyskać technologię objętą prawami własności, którą posiada spółka przejmowana. Może tak być, gdy nabywca nie dysponuje silnym zespołem badawczo-rozwojowym (B+R) lub nie chce przeznaczać czasu i zasobów na opracowywanie nowych technologii.

Na przykład spółka zajmująca się zarządzaniem danymi może chcieć przejąć spółkę docelową posiadającą własną technologię sztucznej inteligencji, aby włączyć ją do swojej platformy zarządzania danymi, zamiast przeznaczać środki i czas na opracowanie własnej technologii.

4. Budowanie imperium przez zarząd

Przejęcia mogą wynikać z dążenia kadry zarządzającej do „budowania imperium”. Oznacza to zwiększanie wielkości, zakresu działalności i wpływu spółki poprzez przejmowanie innych podmiotów. Budowanie imperium jako przesłanka biznesowa przejęcia jest zazwyczaj niepożądane przez akcjonariuszy spółki przejmującej, ponieważ może wskazywać, że zarząd koncentruje się raczej na kontroli nad zasobami niż na ich efektywnej alokacji.

Jeżeli spółka nabywa przedsiębiorstwa z niepowiązanych branż, może to zwiększyć ogólne ryzyko biznesowe spółki. Budowanie imperium jako uzasadnienie biznesowe przejęć może ostatecznie nie przynieść korzyści akcjonariuszom.

Przebieg przejęcia

Przejęcie rozpoczyna się od propozycji spółki przejmującej, aby przejąć spółkę przejmowaną. Propozycję należy złożyć do właściwych organów regulacyjnych w państwach, w których spółki mają siedziby. Następnie zarząd spółki przejmowanej może zatwierdzić propozycję i zalecić akcjonariuszom głosowanie za przejęciem (przejęcie przyjazne) albo odrzucić propozycję i zalecić akcjonariuszom głosowanie przeciw przejęciu (przejęcie wrogie). Spółka przejmująca stosuje różne strategie w zależności od tego, czy zarząd spółki przejmowanej zatwierdza, czy odrzuca przejęcie.

Stosowane strategie przyjaznych przejęć

W przypadku przejęcia przyjaznego zarząd i rada dyrektorów zatwierdzają przejęcie i rekomendują akcjonariuszom głosowanie za transakcją, natomiast w przypadku przejęcia wrogiego rada dyrektorów jest mu przeciwna.

Przyjazne przejęcia

W transakcjach fuzji i przejęć (M&A) przyjazne przejęcie oznacza nabycie spółki docelowej przez nabywcę/oferenta za zgodą lub aprobatą zarządu i rady dyrektorów spółki docelowej.

Elementy przyjaznego przejęcia

1. Publiczna oferta gotówkowa lub akcyjna

Co do zasady przyjazne przejęcie to publiczna oferta gotówkowa lub akcyjna składana przez spółkę przejmującą, przedstawiana do zatwierdzenia zarządowi spółki przejmowanej.

2. Premia na akcję

Cena za akcję płacona przez nabywcę akcjonariuszom spółki przejmowanej jest często kluczowym czynnikiem decydującym o powodzeniu transakcji. W większości przypadków nabywca musi zapłacić znaczącą premię za akcję, aby uzyskać zgodę akcjonariuszy spółki przejmowanej.

3. Zatwierdzenie przez akcjonariuszy

Gdy zarząd spółki będącej przedmiotem przejęcia otrzyma ofertę, akcjonariusze z prawem głosu głosują nad zatwierdzeniem transakcji. Zazwyczaj zatwierdzenie wymaga zwykłej większości głosów (tj. więcej niż 50%).

Niektóre spółki zamieszczają jednak w swoich statutach postanowienia o kwalifikowanej większości, wymagające zatwierdzenia transakcji przez większy odsetek akcjonariuszy (próg ten może wynosić od 70% do 90%).

4. Zgoda organu nadzorczego

Nawet jeśli akcjonariusze spółki przejmowanej zatwierdzą przejęcie, transakcja nadal wymaga zgody organu regulacyjnego (np. Departamentu Sprawiedliwości). Organ państwowy może sprzeciwić się przyjaznemu przejęciu, jeżeli transakcja narusza przepisy o ochronie konkurencji (określane także jako prawo antymonopolowe). Istotną rolę odgrywają również pozostałe warunki przejęcia, ponieważ oferta stanowi pełny dokument prawny zawierający szereg postanowień i klauzul. Warunki przejęcia mogą na przykład obejmować postanowienia dotyczące marki i działalności spółki przejmowanej oraz włączenie kluczowych akcjonariuszy spółki przejmowanej do zarządu lub rady nadzorczej podmiotu przejmującego.

Zalety przyjaznego przejęcia

Na ogół przejęcia przyjazne przynoszą zarówno podmiotom przejmującym, jak i spółkom przejmowanym istotne korzyści w porównaniu z przejęciem wrogim. Do tych korzyści należą między innymi:

• Zaangażowanie obu stron (oferenta i spółki przejmowanej) zapewnia lepsze zaprojektowanie transakcji oraz dostarczenie wartości uczestniczącym w niej stronom.
• Spółka przejmowana nie ponosi kosztów ani nie traci wartości w związku ze stosowaniem mechanizmów obronnych zapobiegających wrogiemu przejęciu.
• Podmiot przejmujący ponosi uzasadnione koszty nabycia spółki docelowej. Premia przypadająca na jedną akcję wynika przede wszystkim z perspektyw wzrostu spółki docelowej oraz potencjalnych synergii wynikających z transakcji.

Przejęcie odwrotne (Reverse Takeover, RTO)

Przejęcie odwrotne (Reverse Takeover, RTO), często określane jako odwrotne IPO, to proces, w którym niewielka spółka prywatna staje się spółką publiczną poprzez przejęcie większej spółki już notowanej na giełdzie. Praktyka ta odbiega od normy, ponieważ mniejsza spółka przejmuje większą – stąd fuzja przebiega w kolejności „odwrotnej”.

W typowym procesie wprowadzenia do obrotu publicznego spółka prywatna musi przeprowadzić pierwszą ofertę publiczną (IPO). Proces ten jest nie tylko czasochłonny, lecz także niezwykle kosztowny. Aby uniknąć kosztownej i żmudnej procedury, spółka prywatna może prościej wejść na rynek publiczny poprzez przejęcie spółki publicznej.

Proces przejęcia odwrotnego obejmuje zazwyczaj dwa proste kroki:

1. Masowy skup akcji

Na początku podmiot przejmujący, przeprowadzający przejęcie odwrócone (reverse takeover), zleca masowy skup akcji spółki notowanej na giełdzie. Celem jest uzyskanie kontroli nad spółką przejmowaną poprzez nabycie ponad 50% akcji z prawem głosu.

2. Działania związane z nabywaniem akcji przez akcjonariuszy

Jest to kolejny etap prowadzący do połączenia i wprowadzenia do obrotu publicznego. W procesie tym akcjonariusze spółki prywatnej aktywnie uczestniczą w wymianie jej akcji na akcje spółki publicznej. Spółka publiczna, która staje się w ten sposób w praktyce spółką-wydmuszką (shell company), przekazuje akcjonariuszom spółki prywatnej zdecydowaną większość swoich akcji wraz z kontrolą nad radą dyrektorów. Płacą oni za spółkę-wydmuszkę własnymi akcjami spółki prywatnej.

Korzyści

a) Brak konieczności rejestracji

Przejęcie odwrotne pozwala uniknąć pełnego procesu IPO, ale nie obowiązków informacyjnych: w Stanach Zjednoczonych połączona spółka musi złożyć kompleksowe informacje o prywatnym przedsiębiorstwie (tzw. „Super 8-K”), a giełdy stosują zasady dotyczące okresu karencji, zanim akcje będą mogły zostać przeniesione na wyższy segment rynku.

b) Niższy koszt

Decyzja o wejściu na rynek publiczny poprzez przeprowadzenie pierwszej oferty publicznej (IPO) nie jest łatwa dla małej spółki prywatnej. Może być ona zaporowo kosztowna. Droga odwrotnego przejęcia kosztuje zazwyczaj jedynie ułamek przeciętnych kosztów IPO.

c) RTO oszczędza czas

Proces IPO obejmujący rejestrację i wprowadzenie do obrotu może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat. Przejęcie odwrotne (reverse takeover) skraca czas wejścia na rynek publiczny z kilku miesięcy do zaledwie kilku tygodni.

d) Uzyskanie wjazdu do obcego państwa

Jeżeli zagraniczna spółka prywatna chce stać się spółką publiczną notowaną w Stanach Zjednoczonych, musi spełnić wymogi rejestracji w SEC oraz wymogi dopuszczenia do obrotu giełdowego i ponieść znaczne koszty prawne i audytowe. Przejęcie odwrotne (reverse takeover) może być szybszą drogą, jednak ostatecznie obowiązują te same standardy ujawniania informacji i notowania.

Wady

Przejęcie odwrotne (reverse takeover) wiąże się z następującymi potencjalnymi wadami:

a) Spółki publiczne wykorzystywane jako przykrywka (shell companies)

Niektóre publiczne spółki-wydmuszki przedstawiają się jako potencjalne narzędzia, za pomocą których spółki prywatne mogą uzyskać notowanie na rynku publicznym. Część z nich nie jest jednak renomowanymi podmiotami i może narazić spółkę prywatną na zobowiązania oraz spory sądowe.

b) Chaos likwidacyjny

Spółka prywatna zamierzająca zadebiutować na rynku publicznym w drodze przejęcia odwrotnego powinna zadać sobie pytanie: „Czy po połączeniu nadal będziemy dysponować wystarczającą płynnością?”. W trakcie połączenia spółka może zmierzyć się z możliwym spadkiem kursu akcji. Kluczowe jest, aby nowa spółka dysponowała odpowiednimi przepływami pieniężnymi, umożliwiającymi przejście przez okres przejściowy.

Pełzające przejęcie

W przypadku fuzji i przejęć (M&A) pełzające przejęcie (Creeping Takeover), znane również jako pełzające wezwanie do zapisywania się na sprzedaż akcji, polega na stopniowym nabywaniu akcji spółki docelowej. Strategia pełzającego przejęcia polega na stopniowym nabywaniu akcji spółki docelowej na rynku otwartym w celu uzyskania pakietu kontrolnego.

Przejęcie stopniowe (creeping takeover) polega na zakupie akcji spółki przejmowanej na rynku otwartym. Dzięki tej metodzie nabywca może pozyskać część akcji po bieżących cenach rynkowych, bez konieczności płacenia premii cenowej w ramach formalnego wezwania do zapisywania się na sprzedaż akcji. Celem stopniowego przejęcia jest nabycie części akcji spółki przejmowanej taniej, niż byłoby to możliwe w ramach zwykłego wezwania. W niektórych państwach proces ten podlega jednak regulacjom, które nakładają na podmiot przejmujący obowiązek złożenia formalnej oferty po osiągnięciu określonego udziału w kapitale.

Przesłanki stopniowego przejęcia (creeping takeover)

W Stanach Zjednoczonych stopniowe przejmowanie kontroli pozwala uniknąć formalnych przepisów Williams Act dotyczących wezwań, ale nie jego przepisów o ujawnianiu informacji.

Kluczowe postanowienia ustawy Williams Act:

• W wezwaniu do zapisywania się na sprzedaż akcji wszystkim akcjonariuszom należy zaproponować tę samą cenę za ich akcje.
• Inwestor lub grupa inwestorów zamierzających nabyć duży pakiet akcji musi złożyć w SEC wszystkie istotne informacje dotyczące swojego wezwania do zapisywania się na sprzedaż akcji.

Zakupy na rynku otwartym nie stanowią wezwania do zapisywania się na sprzedaż akcji, w związku z czym zasada jednolitej ceny nie ma do nich zastosowania. Każdy podmiot nabywający ponad 5% akcji z prawem głosu spółki notowanej na giełdzie jest jednak obowiązany złożyć w SEC formularz Schedule 13D w terminie pięciu dni roboczych. W UE przekroczenie progu kontrolnego (zazwyczaj 30%) powoduje, zgodnie z Dyrektywą w sprawie ofert przejęcia, obowiązek ogłoszenia wezwania skierowanego do wszystkich akcjonariuszy.

Ryzyka w przypadku pełzającego przejęcia

Niepowodzenie przejęcia spółki docelowej pozostawi podmiot przejmujący z dużym pakietem akcji, który w przyszłości może być zmuszony upłynnić, ewentualnie ze stratą. Istnieją jednak sposoby ograniczenia tego ryzyka. Na spółkę docelową można wywrzeć presję, aby zmusić ją do odkupienia akcji po wysokiej cenie.

Przejęcie w ramach ratowania przed upadłością

Przejęcie ratunkowe oznacza sytuację, w której rząd lub stabilna finansowo spółka przejmuje kontrolę nad spółką w trudnej sytuacji w celu odbudowy jej siły finansowej. Podmiot przejmujący przejmuje spółkę w trudnej sytuacji, zazwyczaj poprzez nabycie pakietu kontrolnego jej akcji. Mogą być również stosowane programy wymiany akcji.

Celem przejęcia ratunkowego jest wsparcie restrukturyzacji działalności spółki bez likwidacji jej aktywów. Podmiot przejmujący osiąga ten cel, opracowując plan naprawczy i powołując zarządcę, który pokieruje procesem odbudowy, chroniąc przy tym interesy inwestorów i akcjonariuszy.

Spółki rozważane jako cel przejęcia ratunkowego to zazwyczaj te, których upadłość lub niewypłacalność byłyby szkodliwe dla branży, do której należą, i/lub dla gospodarki kraju jako całości. Przykładowo spółka zatrudniająca bardzo dużą liczbę osób, zwłaszcza jeśli jest głównym pracodawcą na danym obszarze geograficznym, może zostać uznana za podmiot „zbyt duży, by upaść”.

Wsparcie ratunkowe przybiera formę akcji, obligacji, pożyczek i środków pieniężnych, które w przyszłości mogą podlegać zwrotowi. W przypadku akcji przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji musiałoby odkupić je od podmiotu je obejmującego po odzyskaniu stabilności finansowej.

Działania legislacyjne i wykonawcze w sprawie przejęć w ramach pomocy publicznej

Ustawa Dodda-Franka została podpisana przez prezydenta Baracka Obamę w lipcu 2010 roku. Ustawa była odpowiedzią na kryzys finansowy z lat 2007/2008, kiedy wiele dużych amerykańskich spółek znalazło się na progu upadłości. Podczas gdy rząd podjął działania ratunkowe wobec zagrożonych spółek, ustawa Dodda-Franka miała również chronić konsumentów przed ponoszeniem kosztów programów ratunkowych dla źle zarządzanych podmiotów. Ustawa powołała organy regulacyjne, takie jak Financial Stability Oversight Council, Office of Financial Research oraz Bureau of Consumer Financial Protection.

Ustawa Dodd-Franka miała na celu wspieranie stabilności finansowej systemu finansowego Stanów Zjednoczonych poprzez nałożenie na amerykańskie spółki wymogów odpowiedzialności i przejrzystości. Tytuł II ustawy Dodd-Franka ustanowił Orderly Liquidation Authority dla upadających podmiotów o znaczeniu systemowym. Wymaga on, aby stratami upadłej spółki obciążeni zostali akcjonariusze i wierzyciele, a nie podatnicy.

Przejęcie licznych instytucji finansowych przez rząd Stanów Zjednoczonych w ramach programu ratunkowego w 2008 roku było największym w historii. Rząd interweniował, aby uratować instytucje finansowe, które poniosły wysokie straty wskutek załamania się rynku kredytów hipotecznych subprime.

W tamtym okresie instytucje finansowe udzielały kredytów hipotecznych kredytobiorcom o niskiej punktacji kredytowej, a gdy znaczna liczba tych kredytów stała się niespłacalna, instytucje kredytujące nie były w stanie pokryć ogromnych strat.

Troubled Asset Relief Program (TARP)

Ustawa o nadzwyczajnej stabilizacji gospodarczej (Emergency Economic Stabilization Act, 2008) upoważniła do utworzenia Programu Pomocy dla Aktywów Zagrożonych (Troubled Asset Relief Program, TARP), przewidującego fundusz ratunkowy w wysokości 700 mld USD, przeznaczony dla dużych przedsiębiorstw amerykańskich spełniających kryteria programu. Był to jeden ze środków podjętych przez rząd w odpowiedzi na kryzys kredytów subprime.

Władze wykorzystały TARP do wykupu toksycznych aktywów od instytucji finansowych, aby wzmocnić ich pozycję finansową i pomóc w stabilizacji bilansów przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. Kwotę upoważnienia obniżono następnie do 475 mld USD. W ramach programów inwestycyjnych TARP wypłacił ok. 426,4 mld USD i odzyskał ok. 441,7 mld USD.