Ujawnienia uczestnika CSDR
ARTYKUŁ 38 ust. 5 i 6 CSDR – UJAWNIENIE INFORMACJI PRZEZ UCZESTNIKA
1. Wprowadzenie
Celem niniejszej strony jest ujawnienie poziomów ochrony związanych z różnymi poziomami segregacji w odniesieniu do papierów wartościowych utrzymywanych bezpośrednio na rzecz klientów w centralnych depozytach papierów wartościowych (CSD) w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EEA), w tym opisu głównych skutków prawnych poszczególnych oferowanych poziomów segregacji oraz informacji o mającym zastosowanie prawie upadłościowym.
Niniejsze ujawnienie jest wymagane na podstawie art. 38 ust. 5 i 6 rozporządzenia w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych (CSDR) w odniesieniu do CSD mających siedzibę w EEA.
Niniejszy dokument nie stanowi porady prawnej ani innego rodzaju porady i nie należy na nim polegać w takim charakterze. W przypadku potrzeby uzyskania wskazówek dotyczących kwestii w nim przedstawionych należy zasięgnąć własnej porady prawnej.
IFB („Bank”) posiada licencję instytucji finansowej w Anjouan, Związek Komorów. IFB nie jest sam uczestnikiem centralnych depozytów papierów wartościowych (CSD) w EOG; papiery wartościowe Klientów przechowuje za pośrednictwem banków korespondentów i banków powierniczych, które są uczestnikami. Niniejsza informacja opisuje opcje segregacji dostępne w tym łańcuchu. Zgodnie z art. 38 ust. 5 i 6 CSDR uczestnik takiego CSD jest zobowiązany zaoferować swoim klientom co najmniej wybór między segregacją zbiorczą (omnibus) a segregacją indywidualną aktywów klientów oraz poinformować ich o kosztach i ryzykach związanych z każdą z opcji, w tym o głównych skutkach prawnych poszczególnych oferowanych poziomów segregacji oraz o prawie upadłościowym, które ma zastosowanie.
Zgodnie z CSDR centralne depozyty papierów wartościowych (CSD), w których Bank jest uczestnikiem, mają własne obowiązki informacyjne. W niniejszym dokumencie zamieszczamy odnośniki do tych informacji.
2. Tło
W ramach własnych ksiąg i rejestrów Bank ewidencjonuje indywidualne uprawnienie każdego klienta do papierów wartościowych, które przechowuje dla tego klienta, na odrębnym rachunku klienta. Papiery wartościowe przechowywane dla klientów w centralnych depozytach papierów wartościowych EOG (CSD) są utrzymywane na rachunkach prowadzonych na rzecz Banku lub jego powierników albo przedstawicieli (nominees), oznaczonych jako rachunki klientów. Co do zasady Bank udostępnia klientom dwa rodzaje rachunków w centralnych depozytach EOG: Indywidualne Wydzielone Rachunki Klientów (ISA) oraz Zbiorcze Wydzielone Rachunki Klientów (OSA).
ISA służy do przechowywania papierów wartościowych jednego klienta, dzięki czemu papiery wartościowe klienta są utrzymywane oddzielnie od papierów wartościowych innych klientów oraz od papierów wartościowych Banku finansowanych ze środków własnych.
Rachunek zbiorczy (OSA) służy do przechowywania papierów wartościowych wielu klientów na zasadzie zbiorczej. Bank nie przechowuje jednak na rachunkach OSA papierów wartościowych stanowiących jego własne aktywa finansowane ze środków własnych.
3. Główne skutki prawne poszczególnych poziomów segregacji
Niewypłacalność (upadłość)
Uprawnienia Klientów do papierów wartościowych, które Bank przechowuje dla nich bezpośrednio w CSD, co do zasady nie byłyby dotknięte upadłością Banku, niezależnie od tego, czy papiery te były przechowywane na rachunkach ISA, czy OSA.
Podział papierów wartościowych w przypadku niewypłacalności zależałby od szeregu czynników, z których najistotniejsze przedstawiono poniżej.
Charakter interesów klientów
Zgodnie z Wymogami urzędowymi dotyczącymi działalności w zakresie bezpiecznego przechowywania Bank jest zobowiązany chronić pozycję prawną Klienta (uprawnienie o charakterze rzeczowym, proprietary interest in rem) w odniesieniu do papierów wartościowych, które przechowuje, oraz oddzielać pozycję prawną Klienta od własnych praw. Szczególny charakter pozycji prawnej Klienta w odniesieniu do tych papierów wartościowych może jednak różnić się w zależności od prawa właściwego.
W przypadku gdy istnienie lub przeniesienie praw majątkowych do instrumentów finansowych lub innych praw do takich instrumentów wymaga ich zapisu w rejestrze, na rachunku lub w scentralizowanym systemie depozytowym prowadzonym lub zlokalizowanym w państwie członkowskim EOG, prawa te podlegają co do zasady prawu tego państwa członkowskiego EOG, w którym prowadzony lub zlokalizowany jest rejestr, rachunek lub scentralizowany system depozytowy, w którym te prawa są zapisane.
Księgi i rejestry Banku stanowią dowód rzeczowych praw własności Klientów do papierów wartościowych. Możliwość oparcia się na takim dowodzie miałaby szczególne znaczenie w razie niewypłacalności. W przypadku zarówno ISA, jak i OSA syndyk lub inny zarządca postępowania upadłościowego może wymagać pełnego uzgodnienia ksiąg i rejestrów dotyczących wszystkich rachunków papierów wartościowych przed zwolnieniem jakichkolwiek papierów wartościowych z tych rachunków.
Urzędowe wymogi dotyczące prowadzenia działalności w zakresie przechowywania papierów wartościowych (Safe Custody Business) zobowiązują Bank do prowadzenia rzetelnych ksiąg i rejestrów, które umożliwiają Bankowi odróżnianie papierów wartościowych przechowywanych na rzecz jednego klienta od papierów wartościowych przechowywanych na rzecz jakiegokolwiek innego klienta oraz od papierów wartościowych własnych Banku. Bank podlega również regularnym audytom w zakresie przestrzegania tych zasad. W odniesieniu do ISA każdy klient jest uprawniony jako beneficjent rzeczywisty do wszystkich papierów wartościowych przechowywanych na ISA. W przypadku OSA, ponieważ papiery wartościowe są przechowywane łącznie na jednym rachunku, przyjmuje się zazwyczaj, że każdemu klientowi przysługuje jako beneficjentowi rzeczywistemu udział we wszystkich papierach wartościowych na rachunku, proporcjonalny do posiadanych przez niego papierów wartościowych. Dopóki księgi i rejestry są prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, klienci powinni korzystać z takiego samego poziomu ochrony zarówno w przypadku ISA, jak i OSA.
Niedobory
Wymogi ustawowe mają zapewnić, że Bank posiada papiery wartościowe w liczbie i rodzaju co najmniej równych papierom wartościowym zapisanym na rachunkach klientów. Gdyby mimo tych wymogów wystąpił niedobór między liczbą papierów wartościowych, które Bank jest zobowiązany dostarczyć klientom, a liczbą papierów wartościowych, które Bank przechowuje w ich imieniu na rachunku ISA lub OSA, w razie niewypłacalności Banku klientom mogłoby zostać zwróconych mniej papierów wartościowych, niż im przysługuje. Sposób powstania i traktowania takiego niedoboru może się różnić w przypadku rachunków ISA i OSA.
W jaki sposób może powstać niedobór
Niedobór może wynikać z różnych przyczyn, w tym z błędu administracyjnego, wahań śróddziennych lub niewykonania zobowiązań przez kontrahenta, np. w następstwie wykonania praw do ponownego wykorzystania zabezpieczeń.
W większości przypadków niedobór powstaje wskutek rozbieżności terminów, tzn. Bank może zaksięgować papiery wartościowe na rachunkach Klientów natychmiast w dniu zawarcia transakcji, podczas gdy faktyczna dostawa może nastąpić później (T+2 w UE do czasu przejścia na T+1 w dniu 11 października 2027 r.; T+1 w Stanach Zjednoczonych od 28 maja 2024 r.). W rezultacie Klient będący odbiorcą może rozporządzać papierami wartościowymi od chwili ich zapisania na jego rachunku papierów wartościowych, niezależnie od tego, czy Bank otrzymał już ich dostawę. Proces ten określa się mianem rozliczenia kontraktowego. Rozliczenie kontraktowe może powodować różnicę między liczbą papierów wartościowych posiadanych przez Bank w CSD a wyższą łączną liczbą papierów wartościowych zapisanych na rachunkach Klientów. W zwykłym toku rozliczeń różnica ta zostaje wyrównana z końcem cyklu rozliczeniowego. Rozliczenie kontraktowe zwiększa płynność rynku, przyspiesza dostawy i rozliczenia, a opiera się na założeniu, że nieudane rozliczenie transakcji giełdowej (oraz wynikające z tego ryzyko, że bank nie dysponuje wystarczającą liczbą dostępnych papierów wartościowych) zdarza się rzadko. Ryzyko związane z niedoborami jest dodatkowo ograniczone tym, że w razie powstania niedoboru bank jest zobowiązany niezwłocznie nabyć papiery wartościowe, jeżeli i w zakresie, w jakim łączna liczba dostępnych papierów wartościowych jest mniejsza niż łączna liczba papierów wartościowych zapisanych na rachunkach Klientów (zob. poniżej).
W przypadku ISA papiery wartościowe przechowywane w ISA mogą być wydawane wyłącznie w celu rozrachunku transakcji zawartych przez klienta ISA. Co do zasady może to zmniejszać ryzyko niedoboru, ale zwiększa również ryzyko niepowodzenia rozrachunku, co z kolei może wiązać się z dodatkowymi kosztami (np. kosztami przymusowego zakupu, tzw. buy-in) lub karami i/lub opóźnieniem w rozrachunku, ponieważ Bank nie będzie w stanie dokonać rozrachunku w sytuacji, gdy na rachunku znajduje się niewystarczająca liczba papierów wartościowych.
Traktowanie niedoboru
Sposób traktowania niedoborów może się różnić w zależności od tego, czy papiery wartościowe są przechowywane przez Bank na rachunku ISA, czy OSA.
W przypadku ISA dany klient nie powinien być narażony na niedobór wynikający z rachunku prowadzonego na rzecz innego klienta lub klientów. Nie można wykluczyć, że w wyjątkowych sytuacjach niedobór na jakimkolwiek innym rachunku (ISA lub OSA) zostanie rozłożony proporcjonalnie pomiędzy klientów, w tym klientów, którzy nie posiadają praw do danego rachunku. W związku z tym klient, którego papiery wartościowe są przechowywane na rachunku ISA, może w wyjątkowych przypadkach nadal być narażony na niedobór na rachunku prowadzonym na rzecz innego klienta lub klientów.
W przypadku rachunku zbiorczego (OSA) niedobór przypisany do tego rachunku byłby rozdzielany proporcjonalnie pomiędzy klientów, w odniesieniu do papierów wartościowych utrzymywanych na OSA (a potencjalnie także pozostałych klientów). W związku z tym klient może zostać obciążony niedoborem nawet wówczas, gdy papiery wartościowe zostały utracone w okolicznościach całkowicie niezwiązanych z tym klientem. Każdy niedobór w odniesieniu do danego papieru wartościowego utrzymywanego na OSA jest rozdzielany pomiędzy wszystkich klientów mających interes w tym papierze na danym rachunku. W celu ustalenia udziału poszczególnych klientów w niedoborze dotyczącym OSA należałoby ustalić, w oparciu o przepisy prawa i stan faktyczny, wynikające z ksiąg i rejestrów Banku, interesy każdego klienta w odniesieniu do papierów wartościowych utrzymywanych na tym rachunku. Podział ten najprawdopodobniej następowałby proporcjonalnie pomiędzy klientów mających interes w danym papierze wartościowym na OSA. Nie można jednak wykluczyć argumentów, że w określonych okolicznościach niedobór w danym papierze wartościowym na OSA powinien zostać przypisany konkretnemu klientowi lub klientom. Potwierdzenie uprawnień każdego klienta może zatem być procesem czasochłonnym. Może to powodować opóźnienia w zwrocie papierów wartościowych oraz początkową niepewność klienta co do faktycznego zakresu jego uprawnień w postępowaniu upadłościowym.
Zabezpieczenia rzeczowe i prawa zabezpieczające
Zabezpieczenie ustanowione na rzecz CSD
Jeżeli CSD korzysta z zabezpieczenia (na podstawie prawa ustawowego lub umownego wynikającego z jego regulaminu) na papierach wartościowych przechowywanych przez Bank w CSD (w tym papierach wartościowych przechowywanych na rzecz klientów), zwrot papierów wartościowych klientowi może ulec opóźnieniu (i może wystąpić niedobór), jeżeli Bank nie wywiąże się ze swoich zobowiązań wobec CSD, a zabezpieczenie zostanie zrealizowane. Dotyczy to zarówno papierów wartościowych przechowywanych na rachunku ISA, jak i OSA. W praktyce spodziewamy się jednak, że CSD w pierwszej kolejności zaspokoi się z papierów wartościowych znajdujących się na rachunkach własnych Banku, a dopiero następnie wykorzysta papiery wartościowe z rachunków klientów. Spodziewamy się również, że CSD będzie realizować swoje zabezpieczenie proporcjonalnie w odniesieniu do rachunków klientów prowadzonych w CSD.
Ponadto obowiązują ograniczenia dotyczące sytuacji, w których możemy ustanowić zabezpieczenie na papierach wartościowych przechowywanych na rachunku klienta.
Zabezpieczenie zostaje ustanowione na rzecz osoby trzeciej.
Zabezpieczenia ustanowione na papierach wartościowych Klientów mogą mieć odmienne skutki w przypadku rachunków ISA i OSA.
W przypadku gdy klient zamierzał ustanowić zabezpieczenie na przysługującym mu prawie do papierów wartościowych utrzymywanych na rachunku zbiorczym (OSA), a zabezpieczenie to było dochodzone wobec CSD, w którym rachunek był prowadzony, mogłoby dojść do opóźnienia w zwrocie papierów wartościowych wszystkim klientom posiadającym papiery wartościowe na danym rachunku, w tym klientom, którzy nie ustanowili zabezpieczenia (oraz do ewentualnego niedoboru na rachunku). W praktyce Bank oczekuje jednak, że beneficjent zabezpieczenia (np. zastawnik) ustanowionego na papierach wartościowych klienta dokona jego skutecznego ustanowienia poprzez zawiadomienie Banku, a nie CSD, oraz będzie dochodzić ochrony wobec Banku, a nie wobec CSD, z którym nie łączy go żaden stosunek. Bank oczekuje również, że CSD odmówią uznania roszczeń zgłaszanych przez jakikolwiek podmiot inny niż my jako posiadacze rachunków.
Prawo pierwszeństwa w postępowaniu upadłościowym
W niektórych sytuacjach klienci mogą mieć roszczenie uprzywilejowane w postępowaniu upadłościowym Banku, w przypadku gdy Bank ustanowił zabezpieczenie na papierach wartościowych przechowywanych na rachunku klienta na rzecz depozytariusza (w tym CSD), a depozytariusz zrealizował to zabezpieczenie w całości lub w części. Takie uprawnienia pierwszeństwa mogą powstać jedynie w ograniczonych okolicznościach. Co do zasady wymagałoby to, aby Bank (i) udzielił klientowi pożyczki lub kredytu oraz (ii) za zgodą klienta ustanowił zabezpieczenie na papierach wartościowych klienta na rzecz depozytariusza w związku z pożyczką lub kredytem udzielonym Bankowi przez depozytariusza. Uprzywilejowane roszczenie klienta byłoby zaspokajane odrębnie, przed zaspokojeniem ogólnych wierzycieli niezabezpieczonych, z odrębnej puli aktywów, obejmującej:
· w zakresie, w jakim depozytariusz nie zrealizował swojego zabezpieczenia, papiery wartościowe objęte zabezpieczeniem, które Bank ustanowił na rzecz depozytariusza;
· w przypadku gdy depozytariusz zrealizował zabezpieczenie na swoją rzecz, wszelkich wpływów, do których depozytariusz nie jest uprawniony z mocy prawa;
· wszelkie roszczenia Banku wynikające z kredytów udzielonych innym klientom uczestniczącym w tym odrębnym procesie rozliczeniowym oraz wszelkie płatności dokonane w celu zapobieżenia bezpośrednio zagrażającej realizacji zabezpieczenia.
Klienci musieliby zgłosić swoje wierzytelności w postępowaniu upadłościowym Banku jako wierzyciele uprzywilejowani w odniesieniu do tych aktywów. Ten uprzywilejowany tryb zaspokojenia może mieć zastosowanie niezależnie od tego, czy Klient posiada ISA lub OSA.
4. Uczestnictwo w CSD i ujawnienia CSD
Przepisy mające zastosowanie do niewypłacalności centralnego depozytu papierów wartościowych (CSD) podlegają zazwyczaj prawu państwa, w którym dany CSD ma siedzibę. Szczegółowe informacje o głównych skutkach prawnych różnych oferowanych poziomów segregacji oraz informacje o prawie upadłościowym mającym zastosowanie do CSD, w których uczestniczy Bank, przedstawiono poniżej.
Jeżeli CSD oferuje swoim uczestnikom prowadzenie kilku indywidualnie wyodrębnionych rachunków papierów wartościowych, Bank może zdecydować, zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi wymogami prawnymi i regulacyjnymi, o zaoferowaniu swoim klientom tylko jednego lub kilku spośród rodzajów indywidualnie wyodrębnionych rachunków papierów wartościowych udostępnianych przez CSD. W przypadku skorzystania przez Bank z tej możliwości fakt ten będzie od tej pory wskazywany:
Clearstream Banking AG (CBF), Niemcy
Monte Titoli, Włochy
Link: https://www.lseg.com/sites/default/files/content/documents/2019_05_13%20E.6%20- %20Account%20Segregation%20Document%20FINAL_CLEAN.pdf
Euroclear, Luksemburg
Link: https://www.euroclear.com/about/en/business/Disclosuresandquestionnaires.html
Kliknięcie powyższych linków oznacza opuszczenie niniejszej strony internetowej/informacji. Odpowiednie centralne depozyty papierów wartościowych (CSD) udostępniły te ujawnienia. Bank nie badał tych ujawnień i stron internetowych ani nie przeprowadził w odniesieniu do nich weryfikacji w ramach należytej staranności, a Klienci polegają na ujawnieniach i stronach internetowych CSD na własne ryzyko.
Słownik pojęć
Bail-in oznacza procedurę przewidzianą w prawie krajowym wdrażającym dyrektywę 2014/59/UE ustanawiającą ramy na potrzeby naprawy i restrukturyzacji oraz uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (BRRD), w ramach której zobowiązania firmy wobec klientów mogą zostać zmodyfikowane, na przykład poprzez ich umorzenie lub konwersję na kapitał własny.
Centralny depozyt papierów wartościowych (CSD) to podmiot prowadzący ewidencję praw do zdematerializowanych papierów wartościowych oraz system rozrachunku transakcji dotyczących tych papierów.
Rozporządzenie w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych (CSDR) oznacza rozporządzenie UE nr 909/2014 w sprawie poprawy rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych, które określa przepisy mające zastosowanie do centralnych depozytów papierów wartościowych oraz ich bezpośrednich uczestników.
EEA oznacza Europejski Obszar Gospodarczy.
Indywidualny wyodrębniony rachunek Klienta (ISA) służy do przechowywania papierów wartościowych jednego Klienta.
Zbiorczy rachunek segregowany Klientów (Omnibus Client Segregated Account, OSA) służy do przechowywania papierów wartościowych kilku klientów w sposób zbiorczy.
Uczestnik oznacza podmiot będący bezpośrednim uczestnikiem CSD, tj. podmiot, który przechowuje papiery wartościowe na rachunku w CSD i odpowiada za rozliczanie transakcji na papierach wartościowych dokonywanych w ramach CSD.
Uczestnika bezpośredniego należy odróżniać od uczestnika pośredniego, tj. podmiotu, który wyznacza uczestnika bezpośredniego do przechowywania na jego rzecz papierów wartościowych w CSD.
Postępowania przymusowej restrukturyzacji to postępowania dotyczące przymusowej restrukturyzacji zagrożonych upadłością banków i firm inwestycyjnych na podstawie właściwych przepisów krajowych wdrażających dyrektywę UE 2014/59/UE ustanawiającą ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (BRRD)